دکتر مظاهر قلیپور ملکآبادی، عضو هیئت علمی گروه بیوتکنولوژی پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران، در یک گفتگوی اختصاصی به تشریح جزئیات طرح تحقیقاتی نوآورانه خود با عنوان “طراحی، ساخت و مشخصهیابی زخمپوش دولایه با ساختارمیکرو/نانوفایبر هسته- پوسته و با قابلیت دارورسانی کنترل شده جهت درمان زخم های قرنیه” پرداخت. این پژوهش که با همکاری خانم ژیلا مجیدی، دانشجوی دکتری مهندسی بافت، و تیمی از اساتید و پژوهشگران دانشگاه علوم پزشکی ایران به ثمر رسیده است، پتانسیل بالایی در رفع چالشهای درمانی زخمهای قرنیه، بهویژه زخمهای ناشی از سوختگی، دارد.
نوآوری در درمان زخم قرنیه
دکتر قلیپور ملکآبادی در ابتدا به اهمیت حیاتی قرنیه در عملکرد بینایی اشاره کرد و آسیبهای وارده به این بخش حساس چشم را یکی از مشکلات جدی بیماران برشمرد. وی در ادامه، چالشهای روشهای درمانی رایج مانند استفاده از پرده آمنیوتیک را برشمرد؛ از جمله خواص مکانیکی پایین، سرعت تخریب بالا، ضخامت کم، و قابلیت ایجاد پاسخ ایمنی ناخواسته که منجر به التهاب و رگزایی در بافت قرنیه میشود.
در مقابل، طرح تحقیقاتی حاضر با هدف غلبه بر این محدودیتها، یک زخمپوش دو لایه مبتنی بر مهندسی بافت طراحی کرده است. این ساختار دو لایه از یک لایه بدون سلول (سلولزدایی شده) تشکیل شده که استحکام مکانیکی و سرعت تخریب را کنترل میکند، و لایهای دیگر که حاوی یک داروی ضدالتهاب است و به صورت کنترلشده دارو را به بافت آسیبدیده میرساند. این رویکرد نوین، نیاز بیماران به استفاده مکرر از قطرههای چشمی را مرتفع ساخته و فرآیند ترمیم را تسریع میبخشد.
فرآیند تحقیقاتی و نتایج امیدوارکننده
این پژوهش ابتدا در محیط آزمایشگاهی (in vitro) بر روی سلولهای مرتبط مورد ارزیابی قرار گرفت و پس از تایید نتایج، اثربخشی آن بر روی زخم قرنیه ایجاد شده در حیوان (خرگوش نیوزلندی) با موفقیت بررسی و تایید گردید. مقاله علمی مستخرج از این پژوهش آماده انتشار است و این طرح، گامی اساسی در راستای تجاریسازی محصولات حوزه مهندسی بافت برای ترمیم بافت چشم محسوب میشود.
انتظارات از مسئولین و چشمانداز آینده
دکتر قلیپور ملکآبادی ضمن اشاره به سابقه بیش از ۱۰ سال تحقیق و توسعه تیم تحقیقاتی خود در حوزه محصولات پزشکی و تاییدیه دو محصول از سوی اداره کل تجهیزات پزشکی، بر اهمیت حمایتهای مالی و تجهیزاتی مسئولین و متولیان امور پژوهشی تاکید کرد. وی همچنین فراهم کردن ارتباط مؤثر بین دانشگاه و صنعت، حمایت از انتشارات علمی، ایجاد شبکههای همکاری بینالمللی و حمایت از نوآوری و کارآفرینی را از راهکارهای کلیدی برای پیشبرد فعالیتهای پژوهشی و رفع نیازهای جامعه برشمرد.
این تیم تحقیقاتی امیدوار است طی دو سال آینده، با ورود محصولات فناورانه خود به مراکز درمانی، گامی مؤثر در ارتقاء سطح سلامت جامعه بردارد.
خبرنگار نسیمه ستایش